Panele dyskusyjne

Środa, 16 września 2015, godz. 18:30 – 20:00

Moderatorka: Dr Barbara Czardybon (IF UJ)

Paneliści:
Maciej Błaszak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Myślenie szybkie a wolne
Jan Franciszek Jacko (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
Natura umiejętności filozoficznych i ich związek z zarządzaniem
Piotr Wojciechowski (Internationale Gesellschaft für Philosophische Praxis)
Po co przedsiębiorcy filozof?
Agnieszka Woszczyk (Uniwersytet Śląski w Katowicach)
Problem założeń wyjściowych – coaching a doradztwo filozoficzne

Panel dyskusyjny Doradztwo filozoficzne i coaching będzie poświęcony wymianie opinii na temat dynamicznie rozwijającego się w krajach zachodnich trendu, którego obecność daje się zauważyć także w polskiej przestrzeni. Zwolennicy ruchu doradztwa filozoficznego widzą w filozofii wartościowy zbiór metod i narzędzi służących harmonijnemu rozwojowi. Usługi świadczone przez filozofa-praktyka sprowadzają się do identyfikacji problemów oraz naświetlenia wielości możliwych rozwiązań. Doradcy czerpiący z tradycji sapiencjalnej filozofii uprawiają tak zwaną mentaloterapię, która stanowić ma odpowiedź na trapiące ich zagubionych podopiecznych dylematy. Niektórzy uznają doradztwo filozoficzne nawet za usługi alternatywne względem tradycyjnych wizyt u psychoterapeuty czy przeżywającego załamanie poradnictwa religijnego. Praktykujący filozofowie niewątpliwie inspirują do krytycznego, nieszablonowego myślenia. Wszędzie tam, gdzie zawodzą z góry ustalone schematy czy modele, a gdzie konieczne jest podejmowanie decyzji w obliczu ryzyka, stymulowanie zmian oraz wspieranie rozwoju potencjału twórczego, ich pomoc zdaje się bezcenna. Goście panelu dyskusyjnego skupią się na antycznych źródłach współczesnego philosophical counseling, dotykając jednocześnie zagadnienia filozoficznego „zaplecza” procesu profesjonalnie prowadzonego coachingu, a nawet szerzej – miejsca i znaczenia filozofii w warunkach rynkowych. Zaproszeni prelegenci rozważą kwestię zasadności rozwoju doradztwa filozoficznego jako działu filozofii akademickiej z silnie zaznaczoną częścią praktyczną, nawiązującą do rozumienia filozofii jako sztuki życia, w której istotną rolę odgrywa trening intelektualny. Podniesione zostaną ponadto różne kontrowersje związane ze statusem „sofistów naszych czasów” i ich działalnością; paneliści spróbują określić standardy pracy odpowiedzialnego doradcy filozoficznego. Podczas dyskusji prelegenci – praktykujący coachowie i doradcy filozoficzni – będą mieli okazję wreszcie do prezentacji wybranych kazusów z ich własnej aktywności zawodowej.

Moderator: Prof. Robert Poczobut (WHS UwB)

Paneliści:
Józef Bremer (Akademia Ignatianum w Krakowie)
Filozofia w kognitywistyce
Andrzej Klawiter (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Kognitywistyka poradzi sobie bez filozofii umysłu, ale czy filozofia umysłu
poradzi sobie bez kognitywistyki?
Robert Piłat (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
Kognitywistyka nie zastąpi epistemologii
Maciej Witek (Uniwersytet Szczeciński)
Kognitywistyka jako model symbiozy filozofii i nauk szczegółowych
Urszula M. Żegleń (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Filozofia umysłu i epistemologia w kontekście kognitywistyki, lecz z zachowaniem
autonomii badań

W wielu polskich uczelniach uruchomiono studia z zakresu kognitywistyki. We wszystkich ośrodkach kadrę tego kierunku aktywnie współtworzą filozofowie. Powstają mieszane, filozoficzno-kognitywistyczne jednostki organizacyjne – zakłady (katedry) logiki i kognitywistyki lub epistemologii i kognitywistyki (UMK, UAM, UMCS, UwB). Przyczyny tego stanu rzeczy są różnorodne: atrakcyjność kognitywistyki jako interdyscyplinarnego obszaru badań, spadek zainteresowania kierunkiem studiów filozofia, istnienie interesujących problemów badawczych na styku filozofii, logiki i kognitywistyki.

Relację filozofii do kognitywistyki można analizować w dwóch wymiarach: instytucjonalno-organizacyjnym oraz problemowo-badawczym. Jeśli chodzi o pierwszy z nich, powstają pytania: Czy kierunek studiów kognitywistyka stwarza zagrożenie dla kierunku filozofia, czy wprost przeciwnie – pozwala na wykorzystanie potencjału części kadry filozoficznej? Czy współistnienie obok siebie obu tych kierunków (w ramach instytutu lub wydziału) rodzi problemy natury organizacyjnej, czy też rozwiązuje niektóre spośród nich (np. problemy związane z zapewnieniem zajęć pracownikom kierunku filozofia)?

Jeśli chodzi o wymiar problemowo-badawczy, powstają pytania: Czy filozofia i kognitywistyka pozostają do siebie w poznawczo istotnych relacjach? Czy rozwój empirycznych i formalnych badań kognitywistycznych przyczynia się do rozwiązania lub pogłębienia analizy przynajmniej niektórych problemów filozofii? Czy niektóre działy filozofii (epistemologię, filozofię umysłu, filozofię języka, filozofię działania) należy uprawiać w kontekście kognitywistyki i na czym dokładnie program filozofii kognitywnej miałby polegać? Co filozofia daje kognitywistyce? Na czym polega wkład filozofów w rozwój badań kognitywistycznych? Dlaczego filozofia jest wymieniana jako jedna z subdyscyplin kognitywistyki i czy jest to uzasadnione?

Spektrum stanowisk określających relację między filozofią a kognitywistyką mieści się między dwiema skrajnościami. Niektórzy postulują radykalną autonomię – przedmiotową i metodologiczną – filozofii wobec nauk szczegółowych, w tym kognitywistyki („ani konflikt, ani symbioza, lecz autonomia”). Inni, chociaż jest to stanowisko rzadko formułowane, postulują zastąpienie filozofii przez nauki szczegółowe – w szczególności epistemologii i filozofii umysłu przez kognitywistykę. Współcześnie dominują jednak podejścia umiarkowane wskazujące z jednej strony na a) częściową niezależność filozofii wobec kognitywistyki, z drugiej zaś na b) potrzebę wykorzystania w filozofii wiedzy empirycznej dostarczanej przez kognitywistykę, a także wykorzystania filozofii do krytycznej analizy wyników badań kognitywistycznych.

Współcześnie rozwijane są również interesujące programy badawcze określane mianem „filozofii kognitywistyki”, „filozofii w kognitywistyce”, „filozofii kognitywnej” oraz „neurofilozofii” (obejmującej neuroetykę, neuroestykę, neurokognitywistyczną teorię świadomości i inne). Coraz częściej pojawiają się głosy wskazujące na wartość poznawczą interakcji i integracji badań prowadzonych na gruncie różnych działów filozofii oraz różnych subdyscyplin kognitywistyki. Powstaje pytanie, jakiego typu integracja jest optymalna z punktu widzenia obu tych dyscyplin.

Abstrakty – Filozofia a kognitywistyka – konflikt czy symbioza?

Moderator: Prof. Piotr Gutowski (WF KUL)

W ciągu ostatnich dwóch lat opublikowano wiele wartościowych tekstów na temat potrzeb polskiej filozofii i jej społecznego znaczenia. Impulsem do ich powstania były znane powszechnie zapowiedzi zamykania lub ograniczania studiów filozoficznych w niektórych ośrodkach, które wiązały się m.in. z niżem demograficznym i z deprecjacją rzekomo niepraktycznych i nieprzydatnych studiów humanistycznych. Taka autorefleksja była naszemu środowisku niezbędna, ale nie jest rzeczą korzystną jej nadmierne wydłużanie w czasie. Może to nas bowiem prowadzić do niepotrzebnego zgorzknienia, powiązanego z karykaturalnym przecenianiem roli i znaczenia filozofii we współczesnej kulturze.
Zadaniem panelu jest zainicjowanie refleksji nad innym zagadnieniem: celami jakie powinniśmy postawić polskiej filozofii przy uwzględnieniu jej przeszłych osiągnięć i stanu obecnego oraz w odniesieniu do filozofii na świecie, polskiej nauki i polskiego szkolnictwa na wszystkich szczeblach kształcenia. Mamy obecnie w Polsce liczną i coraz lepiej wykształconą kadrę młodych filozofów, którzy posiadają trwałe kontakty międzynarodowe, publikują w dobrych czasopismach i pozbawieni są kompleksów starszego pokolenia, wykształconego w czasach komunizmu. Mamy doktorantów i doktorów, którzy mimo znikomych szans na zatrudnienie, zdobywają prestiżowe granty, korzystają z zagranicznych staży i piszą niekiedy znakomite prace.
Może więc dysponujemy już warunkami, w których zamiast jedynie przeszczepiać i rozwijać idee powstałe w innych krajach, zdolni jesteśmy wytworzyć oryginalne rozwiązania, nurty i szkoły, którymi zainteresowaliby się filozofowie na świecie? Tak czy inaczej, warto zastanowić się, czy i co można zrobić, aby doprowadzić polską filozofię do stanu świetności, jaki dawniej osiągnęła w znacznie trudniejszych warunkach politycznych i ekonomicznych. Jubileuszowy X Polski Zjazd Filozoficzny dostarcza dobrej okazji do podjęcia takich pytań.
Panel poprowadzi prof. Piotr Gutowski z KUL, przewodniczący Komitetu Nauk Filozoficznych PAN. Uczestnikami panelu będą trzej wybitni filozofowie reprezentujący różne pokolenia, różne ośrodki filozoficzne, różne odmiany filozofii i różne dyscypliny filozoficzne.
prof. dr hab. Władysław Stróżewski, nestor polskiej filozofii, emerytowany profesor UJ, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. W swojej twórczości łączy wiele szkół i stylów: głównie filozofię klasyczną, fenomenologię i hermeneutykę, historyczne i systematyczne podejście do filozofowania. Jego najważniejszy dorobek dotyczy ontologii, estetyki i historii filozofii.
prof. dr hab. Andrzej Szahaj, dziekan Wydziału Humanistycznego i kierownik Zakładu Filozofii Współczesnej w UMK w Toruniu. Łączy w swoich pracach inspiracje neopragmatyzmem, teorią krytyczną i do pewnego stopnia także postmodernizmem. Zajmuje się głównie filozofią polityki i filozofią kultury i jego dorobek dotyczy głównie tych obszarów, a także historii najnowszej filozofii amerykańskiej
prof. dr hab. Anna Brożek z UW – najmłodsza w Polsce tytularna profesor nauk humanistycznych w dziedzinie filozofii. Reprezentuje filozofię analityczną, a jej znaczący już dorobek dotyczy filozofii języka (teorii pytań, teorii imperatywów), estetyki muzyki (logicznej analizy terminologii muzycznej) i historii filozofii polskiej, zwłaszcza szkoły lwowsko-warszawskiej.
Moderatorzy: Jan Domaradzki (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu), Marcin Moskalewicz (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)

Paneliści:
Jarosław Barański (Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu)
Jaromir Jeszke (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Andrzej Kapusta (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)
Andrzej Leder (Polska Akademia Nauk, Warszawa)
Anita Magowska (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)
Michał Musielak (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)
Katarzyna Pękacka-Falkowska (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego
w Poznaniu)
Jarosław Sak (Uniwersytet Medyczny w Lublinie)
Piotr Zaborowski (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie)
Jan Zamojski (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)

Pluralizm znaczeniowy dotyczący pojęć zdrowia i choroby jest najlepszym wyrazem współegzystencji różnych tradycji filozoficznych w obszarze współczesnej filozofii medycyny, w której przenikają się ujęcia naturalistyczne, normatywistyczne, nominalistyczne, holistyczne i inne. Jednocześnie, mnogość opcji interpretacyjnych jest źródłem wielu nieporozumień dotyczących celów praktyki medycznej, prowadzących niejednokrotnie do konstatacji kryzysu tej ostatniej – kryzysu, którego nie da się rozwiązać poprzez prosty przyrost wiedzy bądź zastosowanie nowych technologii. Choć trudno byłoby zaprzeczyć licznym korzyściom płynącym z tych ostatnich, to pozbawione odniesienia do pierwiastka sensu oraz do wartości, grożą one zatraceniem się w nihilistycznym wytwarzaniu świata i człowieka. Objawem kryzysu są współczesne zwroty ku alternatywnym praktykom i modelom naukowości, w których sceptycyzm wobec aktualnych stosunków medycznej władzy miesza się z naiwną wiarą w moce nadprzyrodzone. W związku z powyższym, w dyskusji pragniemy postawić dwa pytania, wskazujące na kluczowe w, naszym przekonaniu, wyzwania stojące przed współczesną filozofią medycyny.

Po pierwsze, jakie są cele diagnozy i leczenia, innymi słowy – czemu powinny one służyć? Czy do celów, które powinna realizować biomedycyna, należą: (1) szczęście i przyjemność, (2) modyfikacja ludzkich zachowań, (3) poprawianie ludzkiej natury, (4) przedłużanie życia i zapobieganie śmierci? Czy współczesna cywilizacja medyczna, nastawiona na likwidację bólu, kontrolowanie emocji i eliminację przemijania, zastępuje tradycyjne umiejętności radzenia sobie z ograniczeniami kondycji ludzkiej? Czy zdrowie jest dzisiaj produktem, pacjent konsumentem, a lekarz techno-biznesmenem do wynajęcia?

Po drugie, czy rozmaite formy powrotu do przednowoczesnego holizmu mogą stanowić remedium na wypaczenia biotechnologicznego redukcjonizmu? Czy w dzisiejszym, pluralistycznym świecie, dyskurs trwałych fundamentów kondycji ludzkiej w odniesieniu do medycyny ma jeszcze w ogóle rację bytu? Czy możemy pokusić się o zaprojektowanie normatywności wykraczającej poza doraźność naszych aktualnych, globalnych uwarunkowań, zdolnej zjednoczyć rozmaite ujęcia zdrowia i choroby i stać się zalążkiem nowego paradygmatu?  A jeśli możemy, to czy powinniśmy tego chcieć?

Moderator: Prof. Andrzej Przyłębski (IK UAM)

Uczestnicy:
Tilman Borsche (Uniwersytet w Hildesheim)
Ferdinand Fellmann (Uniwersytet w Münster, Uniwersytet w Chemnitz)

W swej opublikowanej w 2006 roku w Poznaniu książce pod tytułem Hermeneutyczny zwrot filozofii prof. Andrzej Przyłębski postawił tezę dotyczącą fundamentalnej przemiany, której po II wojnie światowej doznała filozofia europejska (a wraz z nią amerykańska). Hermeneutyczny zwrot filozofii jest wynikiem przemyślenia zmian, które nastąpiły w tej filozofii wskutek analizy losów tego, co określano jako linguistic turn, a co doprowadziło do odrzucenia esencjalizmu i substancjalizmu, na rzecz kulturalizmu i relatywizmu. Jego podstawę stanowią rehabilitacja rozumu praktycznego, kulturowy kontekstualizm, krytyka scjentyzmu i metafizyki. Tak pomyślana hermeneutyka, rozumiana jako Filozofia hermeneutyczna, pretenduje do roli nowej, antyesencjalistycznej, prima philosophia.

W panelu pod tytułem „Hermeneutics as the First… and the Last Philosophy”, który poprowadzi A. Przyłębski (Instytut Kulturoznawstwa UAM), udział wezmą dwaj zaproszeni przezeń goście:
Prof. dr hab. Tilman BORSCHE, dziekan Wydz. Filozoficznego Uniwersytetu w Hildesheim, wieloletni redaktor naczelny znanego pisma Allgemeine Zeitschrift fur Philosophie, wychowanek Josefa Simona, specjalista w zakresie filozofii kultury, filozofii znaku i filozofii języka (m.in. autor książki Was etwas ist. Fragen nach der Wahrheit der Bedeutung bei Platon, Augustin, Nikolaus von Kues und Nietzsche, München: Fink 1990, 21992); wydawca dzieł zebranych Wilhelma von Humboldta (autor Sprachansichten. Der Begriff der menschlichen Rede in der Sprachphilosophie Wilhelm von Humboldts, Stuttgart 1981), oraz Prof. Ferdinand FELLMANN, wychowanek Hansa Blumenberga, em. prof. filozofii pracujący na uniwersytetach w Munster i w Chemnitz, antropolog, feno140 Panele Dyskusyjne menolog (Phänomenologie zur Einführung. Hamburg 2005), hermeneuta (Symbolischer Pragmatismus. Hermeneutik nach Dilthey. Reinbek b. Hamburg 1991), odnowiciel filozofii życia (Lebensphilosophie. Elemente einer Theorie der Selbsterfahrung. Reinbek b. Hamburg 1993); autor 12 książek, z których jedna (Para. Erotyczne źródła człowieczeństwa) ukazała się w Polsce (Poznań 2009).

Czwartek, 17 września 2015, godz. 18:15 – 19:45

Moderator: Prof. Andrzej Gniazdowski (IFiS PAN)

Organizator: Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne

Paneliści:

  1. Prof. dr hab. Iwona Lorenc (Instytut Filozofii UW)/Dr Wojciech Starzyński (IFiS PAN): Nowa Fenomenologia francuska
  2. Prof. dr hab. Andrzej Przyłębski (Instytut Kulturoznawstwa UAM): Nowa fenomenologia niemiecka
  3. Dr Witold Płotka (Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa UG): Husserl dziś

Dyskusja panelowa będzie poświęcona prezentacji współczesnego stanu badań fenomenologicznych w kraju i na świecie w wybranych obszarach językowych. Stanowić ona będzie kontynuację dyskusji, która odbyła się podczas IX Polskiego Zjazdu Filozoficznego w Wiśle i cieszyła się wówczas dużym zainteresowaniem. Jej organizatorem będzie Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne, do którego zadań statutowych od piętnastu lat należy rozwijanie i upowszechnianie badań z zakresu fenomenologii w Polsce.

Abstrakty – Fenomenologia współczesna

Moderatorka: Dr Małgorzata Przanowska (WP UW)

Poznań to szczególne miejsce do podjęcia dyskusji dotyczącej relacji między pedagogiką a filozofią – na tutejszym Uniwersytecie w 1919 roku powstała pierwsza w Polsce Katedra Pedagogiki. Kierował nią Profesor Antoni Danysz, najbardziej znany polski herbartysta. Herbartyzm wywodzi się z koncepcji nauczania wychowującego Johanna Friedricha Herbarta, który stworzył podwaliny pod pedagogikę rozumianą jako dziedzina akademicka uprawiana w ścisłym związku z filozofią. Rok habilitacji Herbarta (1802) uznaje się za cezurę dla tzw. pedagogiki naukowej. Jeszcze w pracach pedagogów kultury (np. Sergiusza Hessena, czy Bogdana Nawroczyńskiego), a także w progresywizmie pedagogicznym Johna Deweya – kierunkach pedagogicznych krytykujących herbartyzm – zachowany zostaje związek pedagogiki z filozofią. Wyraża się on w różnorodnie rozumianej filozofii wychowania. W latach dwudziestych dwudziestego wieku pedagogikę zaczęto pojmować jako naukę empiryczną (w duchu scjentystycznym), a w związku z tym naukowy/akademicki status filozofii wychowania został zakwestionowany.

Współcześnie dyskusja nad projektem unaukowienia pedagogiki osłabła, natomiast wzrasta zainteresowanie filozofią edukacji. Zainteresowanie to można obserwować nie tylko wśród pedagogów, ale również w środowisku filozoficznym. Jednak mimo że relacja pedagogiki i filozofii jest istotnym tematem badań, należy do zagadnień niezbyt często dzisiaj podejmowanym. Obie dziedziny akademickie przedstawiane są najczęściej jako zupełnie odrębne lub hierarchicznie zależne. Tymczasem nurtujące nas dzisiaj – sięgające źródeł kultury i cywilizacji europejskiej – pytanie o kształcenie/wychowanie/edukację można uznać za impuls, a zarazem podstawę ponownej refleksji nad związkami filozofii i pedagogiki.

Zaproszeni Prelegenci przedstawią interpretacje owych związków, dyskutowana będzie kwestia pedagogiki filozoficznej / filozofii pedagogicznej, a w ten sposób zarysowane zostaną również problemy współczesnej filozofii wychowania i pedagogiki ogólnej. Podjęte zostanie również pytanie o to, w jaki sposób odkrywanie relacji między filozofią a pedagogiką wpływa na rozumienie dzisiejszych dylematów edukacyjnych i czy może wnieść istotne, nowe wątki do dyskusji nad współczesną edukacją.

W panelu udział wezmą: prof. DSW dr hab. Maria Reut prof. dr hab. Sławomir Sztobryn prof. dr hab. Stanisław Gałkowski dr hab. Krzysztof Maliszewski
Moderatorka: Prof. Małgorzata Kowalska (WHS UwB)

Paneliści:
Adam Chmielewski (Uniwersytet Wrocławski)
Jacek Hołówka (Przegląd Filozoficzny; Uniwersytet Warszawski)
Justyna Nowotniak-Poręba (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie)

Temat panelu nawiązuje do klasycznego już tekstu Maxa Horkheimera pt. „Społeczna funkcja filozofii”, zgodnie z którym funkcją tą jest przede wszystkim krytyka rozumiana nie jako proste odrzucanie aktualnej rzeczywistości i „narzekanie”, lecz jako problematyzacja status quo w świetle obecnych już w tej rzeczywistości tendencji emancypacyjnych, a ostatecznie w świetle „projektu rozumu” będącego także i przede wszystkim projektem innej i lepszej rzeczywistości społecznej. Czy, na ile i w jakim sensie przesłanie tekstu Horkheimera jest dziś jeszcze akceptowane przez adeptów filozofii, w tym przez profesjonalnych akademickich filozofów? Jak dzisiaj pojmujemy społeczną funkcję filozofii? Czy skłonni jesteśmy nadal określać ją jako funkcję krytyczną, a jeśli tak, to w jakim sensie słowa „krytyka” i przy jak wyznaczonym przedmiocie krytyki? A może zamiast funkcji krytycznej wolimy przyznawać dziś filozofii funkcję czysto analityczną albo tylko interpretacyjną lub zgoła translatorską (próba przekładania na siebie różnych języków i mediowania między nimi, ze szczególnym naciskiem na języki różnych nauk szczegółowych)? Czy ma dziś jeszcze dla nas sens, a jeśli tak, to jaki, tradycyjne zadanie filozofii czynienia świata nie tylko bardziej zrozumiałym, ale też bardziej obiektywnie rozumnym? Jest bardzo prawdopodobne, by nie rzec pewne, że odpowiedzi na pytanie o społeczną funkcję filozofii zależą od sposobu, w jaki definiujemy samą filozofię, od tradycji filozoficznej, z jaką sympatyzujemy, od sposobu, w jaki pojmujemy relacje między filozofią i naukami szczegółowymi oraz  między filozofią a ogólnie rozumianą sferą kultury i życiem społecznym. Pytanie o społeczną funkcję – lub, lepiej, o różne społeczne funkcje – filozofii wydaje się szczególnie aktualne i ważne w kontekście dyskusji o znaczeniu edukacji filozoficznej w ramach edukacji ogólnej, zarówno uniwersyteckiej, jak szkolnej, a konkretniej w związku z trwającą od wielu lat dyskusją o potrzebie wprowadzenia zajęć z filozofii do szkół (a już co najmniej do liceów) oraz ich upowszechnia (a czasem tylko przywrócenia) jako elementu obowiązkowej edukacji na wszystkich kierunkach studiów. Jeżeli domagamy się wprowadzenia elementów powszechnej edukacji filozoficznej, to czemu właściwie ta edukacja powinna naszym zdaniem służyć?  I czemu powinny służyć uniwersyteckie studia filozoficzne?  Po co dziś kształcić filozofów? Idea panelu nie opiera się na założeniu, że na te pytania można będzie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Zakłada wielość stanowisk, zarówno wśród samych panelistów, jak i wśród słuchaczy oraz osób zabierających głos „z sali”. Dyskusja panelowa ma służyć raczej zapoczątkowaniu ogólniejszej debaty na tytułowy temat niż jej podsumowaniu czy zwieńczeniu.

Moderatorzy panelu: Prof. Barbara Kotowa (IF UAM) i Prof. Krzysztof Łastowski (IP UAM)

Paneliści:
Krzysztof Brzechczyn (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Od rekonstrukcji Marksa do unifikacji liberalizmu i marksizmu. Filozofia społeczna
Leszka Nowaka
Francesco Coniglione (Catania University)
Jan Grad (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Jerzego Kmity przejście od badań metodologicznych do kulturoznawczych
Krzysztof Kiedrowski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Metafilozoficzne założenia kategorialnej interpretacji dialektyki Leszka Nowaka
Andrzej Klawiter, Krzysztof Łastowski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu)
Nie jest tak, jak się nam wydaje. Idealizacyjna teoria nauki i metafizyka unitarna
jako punkty zwrotne w filozoficznych koncepcjach Leszka Nowaka
Andrzej Szahaj (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Jan Such (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Początki Poznańskiej Szkoły Metodologicznej
Wojciech Wrzosek (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Historyk w poznańskiej szkole metodologicznej

Zadania dyskusji: ukazanie źródeł, dokonań oraz recepcji nurtu badań metodologiczno-filozoficznych, jaki wyłonił się w filozoficznym środowisku poznańskim na początku lat siedemdziesiątych XX wieku dzięki działalności badawczej: Jerzego Kmity, Leszka Nowaka, Jana Sucha i Jerzego Topolskiego. Rozwijany on był w refleksji nad praktyką badawczą humanistyki i nauk społecznych, ale i w analizach metodologicznych praktyki badawczej nauk przyrodniczych.

Abstrakty – Wokół poznańskiej szkoły metodologicznej

Organizator: Dr hab. Krzysztof Przybyszewski (IF UAM)

Moderator:

Michał Jacek Baranowski (Uniwersytet Szczeciński)

Paneliści:
Piotr Bartula (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
Agata Bielik-Robson (Polska Akademia Nauk, Warszawa; Uniwersytet w Nottingham)
Kazimierz Dziubka (Uniwersytet Wrocławski)
Krzysztof Przybyszewski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Od czasu transformacji ustrojowej w Polsce mija 26 lat. Jest to dobry moment, by podjąć refleksję wiążącą się z pytaniem: czy Polacy umiejętnie skorzystali z wywalczonej wolności, zwłaszcza tej politycznej. Ponadto warto zastanowić się zwłaszcza nad takimi kwestiami jak:

  1. Czy w Polsce istnieje społeczeństwo obywatelskie? Jeśli tak, to warto zastanowić się jaki jest poziom kultury obywatelskiej społeczeństwa polskiego, a jeśli nie, to pojawia się pytanie: jakie są główne przyczyny jego braku.
  2. Jaki typ kultury politycznej występuje w Polsce: kultura podporządkowania czy też kultura uczestnictwa?
  3. Czy we współczesnej Polsce warto mówić o „dobru wspólnym”?
  4. Jak daleko powinna sięgać ingerencja prawa w sferę moralności?
  5. Co możemy powiedzieć o „zarządzających” państwem polskim? Czy posiadają oni cnotę roztropności?
  6. Rola religii oraz kościoła w budowaniu albo niszczeniu sfery publicznej w Polsce.
  7. Jaka jest rola filozofii w kształtowaniu i aktywizacji ducha obywatelskiego i kultury politycznej?

Piątek, 18 września 2015, godz. 18:15 – 19:45

Moderator: prof. Bolesław Andrzejewski (IF UAM)

Paneliści:
Bolesław Andrzejewski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Ignacy Fiut (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie)
Jan Pleszczyński (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)
Michał Wendland (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

1. Celem panelu są rozważania na temat filozofii języka i filozofii komunikacji, na temat istoty, treściowej zbieżności oraz różnicy miedzy obydwiema kategoriami. 2. Powyższe problemy mogą zostać przedstawione zarówno w ujęciu historycznym jak i systematycznym 3. Przedyskutować warto tendencje w badaniach naukowych oraz w filozoficznej refleksji, a także to, czy daje się w historii kultury wyodrębnić owe „mody”. Według K. – O. Apla, początkowo „byt stanowił główny temat filozofii w metafizyce (ontologii), później (w czasach nowożytnych) celem i centrum refleksji filozoficznej był problem metodologiczny oraz dotyczący samoświadomości Ja”. 4. Ważnym pytaniem stawianym w panelu może być tedy dyskusja nad tezą wspomnianego teoretyka komunikacji, że (czy) obecnie „komunikacja stanowi podstawowy problem i metodologiczne centrum Pierwszej Filozofii (?)”. 5. Uczestnicy panelu podejmą pytanie o rolę komunikacji społecznej a) W dzisiejszym społeczeństwie (idzie o jej funkcję informacyjną / perswazyjną, czy komunikacja społeczna posiada moc konstruującą ludzkie myśli, wartości oraz działania), b) W odniesieniu do szeroko pojmowanego środowiska. 6. Warto rozważyć komunikację społeczną w kontekście międzykulturowym, międzynarodowym i globalnym. 7. Dużego znaczenia nabiera dzisiaj problem komunikacji mas medialnej, zastępującej coraz bardziej komunikację interpersonalną. Czy jest to proces (nie)odwracalny?

Abstrakty – Czy komunikacja społeczna jest obecnie Pierwszą Filozofią?

Moderator: Prof. Andrzej Przyłębski (IK UAM)
Moderator: Prof. Paweł Zeidler (IF UAM)
Organizator: Sekcja Filozofii Przyrody PTF

Paneliści:
Grzegorz Bugajak (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
Pre-aksjologiczny aspekt granic natury: czy istnieją działania (nie)naturalne?
Zygmunt Hajduk (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)
Granice i ograniczenia nauki
Elżbieta Kałuszyńska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie)
Granice natury – granice nauki
Janusz Mączka (Uniwersytet Pedagogiczny Jana Pawła II w Krakowie)
Granice natury – granice nauki
Zbigniew Wróblewski (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)
Granice nauki

Można wyróżnić co najmniej cztery sposoby rozumienia terminu natura (przyroda): (a) jako całość tego, co istnieje; (b) jako to, co opisuje przyrodoznawstwo; (c) jako wyróżniony, autonomiczny przedmiot opisywany przez nauki przyrodnicze. Można także przyjąć rozumienie (d), zgodnie z którym natura jest konstytutywnym składnikiem bytu przejawiającym się w działaniu. Jeśli przyjmie się rozumienie (b), to wówczas granice nauk przyrodniczych będą granicami natury. Jednakże tytułowy problem panelu suponuje, że należy przyjąć rozumienie (c), które zakłada jej ontyczną, epistemiczną i metodologiczną autonomię. Natura jest rozumiana wówczas jako to, co fizyczne i ujęte teleologicznie w przeciwieństwie do nauki rozumianej jako jedna z form kultury. Przy takim założeniu możemy granice natury ujmować niezależnie od granic nauki i badać ich wzajemne zależności uwzględniając w szczególności rozumienie (d), zgodnie z którym natura bytu wyznacza jego właściwości i zachowanie oraz normy określające działania podejmowane wobec niego.

W trakcie panelu zostaną podjęte następujące, powiązane ze sobą, problemy:
1. Czy natura wyznacza granice nauce?
2. Czy natura wyznacza granice postępu technologicznego?
3. Czy natura wyznacza granice wolności człowieka w zakresie jej przekształcania?
4. Czy nauka wyznacza granice naturze?
5. Jakie są metodologiczne i etyczne ograniczenia nauki w badaniu natury?
6. Czy uczeni ponoszą odpowiedzialność za stan przyrody?
7. Jakie są relacje między prawami natury a prawami przyrody ustalanymi przez nauki przyrodnicze?
8. Czy jesteśmy zobowiązani działać zgodnie z prawami natury?

Moderatorzy: Prof. Paweł Kawalec (WF KUL), Prof. Urszula Żegleń (IF UMK)

Panel dyskusyjny zorganizowany przez Komitet Naukoznawstwa PAN

Paneliści:
Jerzy M. Brzeziński (członek rzeczywisty PAN, przewodniczący Rady Kuratorów
PAN, członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów)
Kto kogo i za co ocenia (i powinien oceniać)?
Włodzisław Duch (podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego)
„Wyzwania dla naukoznawcy, szczególnie w dziedzinie nauk humanistycznych”
z pozycji polityki naukowej MNiSW [tytuł pochodzi od organizatorów]
Piotr Gutowski (członek Komitetu Polityki Naukowej, Przewodniczący KNF PAN)
Dorota Kiebzak-Mandera (koordynatorka dyscyplin w dziale nauk humanistycznych,
społecznych i o sztuce w Narodowym Centrum Nauki)
Co zrobić, żeby na pewno nie wygrać konkursu na finansowanie badań naukowych
w Narodowym Centrum Nauki
Emanuel Kulczycki (członek Rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki,
przewodniczący Rady Młodych Naukowców)
Ocena humanistyki w świetle wyzwań Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki

Dyskusja prowadzona w ramach panelu ma na celu wskazanie na niektóre istotne problemy środowiska akademickiego związane z aktualnie obowiązującymi regulacjami prawnymi w systemie nauki i szkolnictwa wyższego. Dyskusja ukierunkowana będzie na pytanie o wpływ obecnego systemu polityki naukowej, szczególnie systemu finansowania i ewaluacji na nauki humanistyczne. Nie chcemy tu mówić o kryzysie humanistyki, bo raczej dystansujemy się od takiej oceny, ktora w perspektywie filozoficznej wymagałaby poruszenia problemow znacznie głębszych, w kontekście pytań czy istnieje kryzys idei, wartości czy kultury. Naszej dyskusji natomiast nadajemy bardziej charakter naukoznawczy niż filozoficzny, choć chcemy w niej znaleźć też miejsce na refleksję filozoficzną. Interesuje nas przyszłość humanistyki ukazana w świetle polityki naukowej i wyznaczona aktualną polityką naukową.

W dyskusji chcemy podkreślić rolę systemu finansowania i ewaluacji, gdyż w nowej ustawie o finansowaniu nauki i zasadach kategoryzacji jednostek naukowych obydwa te systemy zostały ze sobą ściśle powiązane, co można potraktować jako pozytywną zmianę promującą jakość badań i uzyskanych przez jednostkę naukową wyników. W 2012 roku Komisja Ewaluacji Jednostek Naukowych wyłoniła pierwsze jednostki flagowe, w rok później ogłoszono kategoryzację jednostek, wyróżniając po raz pierwszy jednostki wiodące z kategorią A+, także wśród dyscyplin humanistycznych (włączając filozofię). Ewaluacja jednostek naukowych wzbudziła już wiele dyskusji, dotyczących m.in. kryteriów ewaluacji, ale też sposobu prezentacji własnych osiągnięć przez oceniane jednostki.

W odniesieniu do nauk humanistycznych szczególnie żywe są dyskusje dotyczące kryteriów ewaluacji tak, aby mogły one respektować specyfikę humanistyki. Jest to ważne także w ocenie publikacji, jak i projektów badawczych składanych w coraz to bogatszej ofercie konkursów o granty NCN, FNP, NPRH (ten ostatni szczególnie respektujący tę specyfikę). Patrząc jednak na tendencje rozwojowe współczesnej nauki wyraźnie zauważalna jest interdyscyplinarność badań, współpraca między badaczami z rożnych dziedzin. Dotyczy to także humanistów, a szczególnie i filozofów, którzy często mają wykształcenie spoza dyscypliny humanistycznej i sami chętnie uczestniczą w rożnego rodzaju przedsięwzięciach interdyscyplinarnych. Jakkolwiek w kryteriach ocen interdyscyplinarność, podobnie jak innowacyjność, jest promowana, to czy znajduje to wyraźnie odzwierciedlenie w regulacjach prawnych? Czy w obecnym systemie szkolnictwa wyższego nie napotykamy tu jeszcze na zbyt wiele ograniczeń (choćby w zawężającym bardzo systemie KRK)? Jaka jest praktyka ewaluacji? Jakie regulacje związane z ewaluacją jednostek, jak i projektów badawczych wymagają korekty Jakie widoczne są tu trudności?

Jakie są konkretne dane, np. sukcesu zgłaszanych do finansowania projektów badawczych z dyscyplin humanistycznych, a szczególnie z filozofii? Jak przedstawia się ta ocena w porównaniu z innymi dyscyplinami?

Podejmując kwestię systemu finansowanie zwracamy uwagę na dane opublikowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z których wynika, że w roku bieżącym nakłady na naukę wzrosły w Polsce o 10% (w tym o 8% na nauki humanistyczne). Jednakże osiągnięcie 2% PKB przeznaczonych na naukę może nastąpić dopiero po 2020 roku. Czy ta realna sytuacja nie wymusza zbyt restrykcyjnej polityki oszczędnościowej, szczególnie w sferze zatrudnienia (etatów) i awansów?

Nie sposób pominąć tu również innych dostrzeganych skutków negatywnych prowadzonych reform (m.in. zbyt mocnej komercjalizacji badań) lub tych zjawisk negatywnych, za które sami jako środowisko akademickie ponosimy odpowiedzialność.

Chcemy też zapytać, jakie zmiany w reformie nauki i szkolnictwa wyższego, czy jakie inicjatywy oceniane są jako szczególnie znaczące dla rozwoju humanistyki. Do Pana Wiceministra Ducha skierujemy tu pytanie o Konsorcjum DARIAH-Pl, stwarzające nowe warunki współpracy polskich humanistów w przestrzeni europejskiej.

Panel, jakkolwiek jest zaplanowany, to będzie toczył się „na żywo” i jego charakter nadadzą mu zabierający w nim głos paneliści i uczestnicy z sali. Od Państwa będzie zależeć do jakich wniosków doprowadzi nas ta ważna dla środowiska filozoficznego dyskusja.

Abstrakty – Współczesne wyzwania dla naukoznawcy w świetle polityki naukowej, jak i refleksji filozoficznej

Sobota, 19 września 2015, godz. 11:00 – 13:00

Moderatorzy: prof. Krzysztof Brzechczyn (IF UAM), prof. Zbigniew Drozdowicz (KRiBP UAM)

Paneliści:
Krzysztof Brzechczyn (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Filozofia XIX i XX wieku
Zbigniew Drozdowicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Filozofia nowożytna
Marek Rembierz (Uniwersytet Śląski w Katowicach)
Filozofia polska
Marian Wesoły (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Filozofia starożytna

Etosy kojarzone są przez jednych z obowiązującymi społecznie wzorcami kulturowymi,  natomiast przez innych ze swoistymi społecznymi wyzwaniami czy też takimi zadaniami, których realizacja jest z różnych względów wskazana, ale nie zawsze możliwa do pełnego urzeczywistnienia. Tak czy inaczej, etosy są uznawane za coś na tyle ważnego, że warto się z tym zmierzyć lub przynajmniej do tego przymierzyć swoje myślenia i praktyczne działania. Rzecz jasna, filozofia nie tylko proponowała swoje etosy, ale także podejmowała próby nakłaniania do przymierzenia się do nich tych wszystkich, którzy mieli uczucie jakiegoś istotnego braku w swoim życiu i współżyciu z innymi. Z tych prób narodził się m.in. etos filozofii w ogóle – jako tego rodzaju aktywności, która zorientowana jest  na osiągnięcie mądrości i dzielenia się nią z każdym, komu jej brakuje. Takie etosy pojawiły się już u tzw. presokratyków, a później rozwijane i modyfikowane były przez sokratyków, w tym samego Sokratesa, którego formuła „wiem, że nic nie wiem” wyraża zarówno pewną afirmację posiadania mądrości, jak i pewną afirmację jej braku. Nie tylko wzbogacała ona repertuar samej mądrości, ale także komplikował zarówno jej rozumienie, jak i sposoby dochodzenia do niej. W późniejszym okresie tych wzbogaceń i tych komplikacji przybywało, sprawiając iż filozofia i filozofowanie  stawało się udziałem stosunkowo niewielu. Dla wielu natomiast zaczęło ono uchodzić albo za próżne zajęcie, albo też za takie, które warte jest wprawdzie uznania, ale już nie naśladowania przez tzw. zwyczajnych ludzi. W tym panelu dyskusyjnym chcielibyśmy nie tylko przypomnieć niektóre etosy filozoficzne, ale także w jakieś mierze odpowiedzieć na pytanie o ich  historyczne losy. Być może uda nam się w ten sposób dopowiedzieć coś istotnego do obecnych dyskusji nad aktualną kondycją filozofii, w tym jej kondycją na polskich uczelniach. Nie jest przecież tak, aby to co jest w niej dzisiaj było całkowicie lub w zasadniczym  niezależne od tego, co w niej było w przeszłości.

Moderator: Dr hab. W. Julian Korab-Karpowicz (prof. Uczelni Łazarskiego/Uniwersytetu Zayed)

Dyskusje na temat państwa i jego roli toczą się w filozofii europejskiej już od Platona, jeżeli nie wcześniej. Celem panelu dyskusyjnego „O dobrym państwie” jest zastanowienie się nad modelem państwa dziś. Czy poza państwem liberalnym i socjalnym są jeszcze inne modele? Jakie role powinno spełniać państwo? Jakie kryteria decydują o uznaniu państwa za dobre? Czy dobre państwo to jedynie demokracja? Czy warunkiem dobrego państwa jest jego świeckość, a może odwrotnie, jego oparcie o określone wartości religijne? Jakie kryteria oceny państwa należałoby zastosować? Czy w ogóle można mówić o dobrym państwie? Udział w panelu potwierdzili:

  1. prof. Justyna Miklaszewska, Liberalna demokracja jako państwo sprawiedliwe;
  2. prof. Tadeusz Buksiński, Państwo aktywne;
  3. prof. Barbara Markiewicz, O dobrym państwie;
  4. prof. Jacek Bartyzel Metapolityka jako odzyskanie metafizycznego sensu polityki oraz przywrócenie godności polityce;
  5. prof. W. Julian Korab-Karpowicz, Państwo jako organizator i obrońca społeczeństwa.
Moderator: Dr Lidia Godek (IF UAM)
Moderator: Jan F. Jacko

Celem panelu jest wymiana poglądów i dyskusja na temat natury racjonalnego działania. Można o nim mówić meta-przedmiotowo – analizując jego teorie lub przedmiotowo – przez próbę określenia, czym jest. Oba podejścia (przedmiotowe i meta-przedmiotowe) są cenne i powinny się łączyć. W obszarze wyznaczonym powyższym tematem można szukać odpowiedzi na m.in. następujące pytania:

  1. Na czym polega racjonalne działanie? Jakie są jego typy, aspekty, konieczne i wystarczające warunki. Co jest nośnikiem cechy racjonalności?
  2. Jakie są rozbieżności i podobieństwa w sposobie określenia racjonalności działania i organizacji w teoriach m.in. Platona, Arystotelesa, I. Kanta, M. Webera, T. Kotarbińskiego, J. Habermasa, H. A. Simon’a, w matematycznej Teorii Gier, w koncepcjach zarządzania systemowego, strategicznego i in.?
  3. Czy lub dlaczego wzorzec racjonalnego działania jest obowiązujący?
  4. Jak warunki racjonalnego działania są zależne od umowy lub konwencji społecznej?
  5. Jaki zachodzi związek między aspektami racjonalnego działania (racjonalnością rzeczową, metodologiczną, instrumentalną, aksjologiczną, formalną, komunikacyjną i in.)?
  6. Jakie rozstrzygnięcia aksjologiczne są założeniami koncepcji skuteczności (efektywności) i ekonomiczności (wydajności) działania?
  7. Jaki związek zachodzi i jaka jest różnica między racjonalnością emocji, postaw, przekonań, decyzji i działania?
  8. Jakie są podobieństwa i różnice między działaniem organizacji i działaniem osób?
  9. W jakim sensie i pod jakimi warunkami działanie organizacji może być racjonalne lub nieracjonalne?

Program panelu

Dr hab. Jan F. Jacko,  Pojęcie racjonalności działania.

Dr Mieszko Ciesielski, Między racjonalnością a nawykiem. Próba uogólnienia koncepcji działania racjonalnego.

Prof. Jadwiga Mizińska Racjonalność czy sensowność działania?

Dr Barbara Czardybon, Coaching jako proces wspierający racjonalne działanie organizacji.

Wojciech E. Zieliński, Działanie na obrzeżach racjonalności. Syndrom Nikodema Dyzmy. 

Moderator: Dr Artur Szutta Paneliści: Prof. Aldona Pobojewska, dr Krzysztof Saja, dr Artur Szutta. Cel panelu: Chcemy zwrócić uwagę na potrzebę popularyzowania filozofii, a także zwrócić się do polskiego środowiska filozofów z propozycją uczestnictwa w tworzeniu czasopisma “Filozofuj!”. Uzasadnienie: Zasadniczo każdy filozof zapytany o to, czy należy popularyzować filozofię, odpowiada twierdząco. Stąd można by odnieść wrażenie, że nikogo nie trzeba nakłaniać do popularyzacji filozofii. Niestety jest to wrażenie mylne. Kiedy bowiem te same osoby zostają poproszone o napisanie krótkiego artykułu do czasopisma „Filozofuj!”, okazuje się, że pomimo deklaracji, że popularyzacja jest ważna, odpowiadają, że nie mają czasu, nie potrafią popularyzować, albo wstępnie obiecują, a potem milkną długimi tygodniami. Dla porównania, filozofowie z krajów anglosaskich, jak do tej pory, z 9 na 11 przypadków odpowiadają pozytywnie na prośbę napisania artykułu, często przysyłając swoje teksty na długo przed terminem. Najwyraźniej istnieje pomiędzy polskimi a anglosaskimi filozofami duża różnica w motywacji do popularyzowania filozofii (zakładam, że nie o umiejętność pisania chodzi, ale właśnie o rozumienie wagi problemu). Z tego należy wnioskować, ze idea popularyzacji filozofii w Polsce potrzebuje wsparcia. Stąd pomysł panelu. Pytania do panelistów:

  1. Dlaczego filozofom akademickim powinno zależeć na popularyzacji filozofii?
  2. Jak popularyzować filozofię?

Przewidywana odpowiedź na każde pytanie: 15 minut. Po prezentacji odpowiedzi na powyższe pytania przewidujemy dyskusję, w której paneliści będą mogli wzajemnie ustosunkować się do swoich odpowiedzi. Liczymy także na głos uczestników ze strony audytorium. W trakcie trwania panelu będzie można przeglądać egzemplarze dotychczasowych numerów „Filozofuj!”.

Problematyka świadomości jest osadzona w szerszym kontekście filozofii podmiotu czy też filozofii osoby. Uczestnicy panelu omówią niektóre, ich zdaniem szczególnie ważne, związki pomiędzy zagadnieniem podmiotowości i świadomości. Wiele z tych kwestii ma swoje korzenie w klasycznej filozofii niemieckiej np. u Kanta i Fichtego, inne we wczesnej filozofii analitycznej np. u Russella. Inne wątki, np. ściśle związany problem wolnej woli, wymagają nadal satysfakcjonującego ujęcia. Ten panel jest ‘sesją siostrzaną’ sympozjum Machine Consciousness ale w porównaniu z nim jest mniej analityczny i porusza zagadnienia o charakterze bardziej ogólnym. Referaty wygłoszą: Prof. Robert Poczobut, Prof. Piotr Bołtuć, Prof. Włodzisław Duch, Dr. Maciej Musiał

Sobota, 19 września 2015, godz. 13:15 – 14:15

Zamierzeniem panelu jest dyskusja nad miejscem i statusem filozofii w kulturze polskiej. Do panelu zaprosiliśmy filozofów pochodzących z różnych pokoleń i ośrodków filozoficznych w Polsce.

Uczestnikami będą: prof. Krzysztof Brzechczyn (IF UAM), przewodniczący Komitetu Programowego X Polskiego Zjazdu Filozoficznego,  dr Piotr Domeracki (IF UMK), sekretarz redakcji „Ruchu Filozoficznego”, prof. Zbigniew Drozdowicz, (KRiBP UAM), dziekan Wydziału Nauk Społecznych UAM, prof. Piotr Gutowski, (WF KUL), przewodniczący Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, dr hab. Marek Rembierz (WEiNoE w Cieszynie, UŚl.), redaktor naczelny „Studiów z Filozofii Polskiej” i dr Artur Szutta (IFSiD UG), redaktor naczelny czasopisma „Filozofuj!”.

Uczestnicy dyskusji postarają się odpowiedzieć na następujące pytania/problemy: czym się charakteryzuje się i w jaki sposób zmienia się kultura polska? co w dzisiejszym zglobalizowanym świecie znaczy przymiotnik „polska”? jakie elementy naszej tożsamości narodowej należy pielęgnować, a jakie zmieniać – dostosowując się do otaczającego świata? jaka jest rola filozofii (czy szerzej humanistyki) w kulturze polskiej, dawniej i obecnie? jaka jej rola wobec nowych wyzwań globalizacji? Ostatni problem/pytanie, który rozważać będą uczestnicy dotyczy odpowiedzialności samych filozofów za kondycję, poziom naukowy i postrzeganie filozofii w opinii publicznej i kulturze masowej.