Sympozja specjalne

Środa, 16 września 2015, godz. 11:15 – 13:45

Organizatorzy:

Dr Marcin Moskalewicz (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu)

Dr Jan Zamojski (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu)

Na sympozjum zostaną poruszone zagadnienia związane z kwestią współegzystencji różnych tradycji filozoficznych w obszarze współczesnej filozofii medycyny. Przedmiotem namysłu będą przesłanki i implikacje zatracenia holizmu charakteryzującego tradycyjną medycynę hipokratejską, która przez ponad dwa tysiące lat w istotnym stopniu określała charakter kultury zachodnioeuropejskiej, przez wysoce wyspecjalizowaną współczesną biomedycynę.  Dotkniemy także metodologicznych zagadnień związanych z tzw. medycyną alternatywną i niekonwencjonalną, a  dotyczących granic „naukowości” i sporów pomiędzy paradygmatami w nauce.  Szczególne miejsce przypadnie fenomenowi tzw. Polskiej szkoły filozofii medycyny oraz związanych z nią koncepcji dotyczących zdrowia i choroby, logiki diagnozy, rokowania i terapii. 

Część I: 11.00-13.30

11.00 – Prof. UMP dr hab. Anita Magowska, prof. dr hab. Michał Musielak – otwarcie sympozjum

11.10 – 12.00 – Prof. dr hab. n. med. Piotr Zaborowski, Filozofia medycyny – czy jeszcze potrzebna?

12.00 – 12.30 – Dr Katarzyna Pękacka-Falkowska (UMP), Filozofia medycyny jako filozofia przyrody – przypadek Leibniza i Locke’a  

12.30 – 13.00 – Dr hab. Jarosław Sak  (UM w Lublinie), Współczesne filozoficzne koncepcje choroby

13.00 – 13.30 – Dr hab. Jarosław Barański (UM im. Piastów Śląskich we Wrocławiu), Ciało jako miejsce obrazów 

Po zakończeniu sympozjum, w godz. 18.00-19.30, przewidziany jest panel dyskusyjny „Wyzwania współczesnej filozofii medycyny”, w którym udział wezmą uczestnicy sympozjum oraz Prof. Andrzej Leder (IFiS PAN). Dyskusję poprowadzą dr Jan Domaradzki (UMP) i dr Marcin Moskalewicz (UMP).

Abstrakty – Filozofia medycyny i różnorodność jej tradycji

Organizator: dr Mieszko Ciesielski (IKE UAM) Sympozjum jest poświęcone nie-Marksowskiemu materializmowi historycznemu, teorii społecznej sformułowanej przez Leszka Nowaka, a następnie rozwijanej w ramach Poznańskiej Szkoły Metodologicznej. Teoria ta powstała w wyniku krytycznego namysłu nad materializmem historycznym Karola Marksa i stała się podstawą wielu analiz teoretycznych i empirycznych. W szczególności, w ramach nie-Marksowskiego materializmu opracowane zostały m.in.: rozszerzone ujęcie klas społecznych, główne determinanty rozwoju społecznego, wielowymiarowe pojęcie rewolucji i dynamika jej przebiegu, warunki klasowe stabilnego funkcjonowania ustroju demokratycznego, a także relacje międzynarodowe i teorię imperium. W obszarze aplikacji empirycznych znalazły się m.in.: interpretacja europejskiej linii rozwojowej, rozwój społeczeństwa rosyjskiego, opis imperium Związku Radzieckiego, specyfika rozwoju społeczeństw Europy środkowo-wschodniej po II wojnie światowej, interpretacja rozwoju społeczeństw pozaeuropejskich, opis tendencji rozwojowych współczesnego kapitalizmu. W obliczu wzrastającej w ostatnich latach dynamiki zjawisk społecznych w wymiarze globalnym – m.in. kryzys ekonomiczny społeczeństw kapitalistycznych, globalizacji, tzw. „Arabska Wiosna Ludów”, próby utworzenia państwa pan-islamskiego, konflikt między Rosją a Ukrainą i Rosją a społeczeństwami zachodnimi – coraz wyraźniej uwidacznia się potrzeba systematycznego namysłu nad całością tych zjawisk. Ze względu na systematycznie opracowany język teoretyczny oraz szeroki zakres dotychczasowych interpretacji empirycznych, nie-Marksowski materializm historyczny może stać się efektywną poznawczo podstawą badań nad współczesnymi zjawiskami makrospołecznymi.

Uczestnicy:
Mieszko Ciesielski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Nie-Marksowski materializm historyczny jako punkt wyjścia dla teorii przezwyciężającej
opozycję materializm – idealizm historyczny
Krzysztof Brzechczyn (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Wymiar klasowy vs wymiar cywilizacyjny w nie-Marksowskim materializmie
historycznym
Maurycy Zajęcki (SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Poznań)
O wyjaśniającej i prognostycznej sile i słabości nie-Marksowskiego materializmu
historycznego – uwagi z perspektywy badacza przemian polityczno-społecznych
we współczesnej Chińskiej Republice Ludowej
Waldemar Czajkowski
Filozofia społeczna Leszka Nowaka w perspektywie historycznej i systematycznej

 

Abstrakty – Oblicza procesu społecznego. Wokół teorii nie-Marksowskiego materializmu

Środa, 16 września 2015, godz. 15:15 – 17:15

Organizatorzy: dr hab. Łukasz Hardt (WNE UW), dr hab. Paweł Kawalec, prof. KUL (WF KUL), dr Krzysztof Nowak-Posadzy (IF UAM)

Lista prelegentów: prof. dr hab. Andrzej Malawski (UE, Kraków), dr hab. Paweł Kawalec, prof. KUL (WF KUL), dr hab. Łukasz Hardt (WNE UW),   dr Krzysztof Nowak-Posadzy (IF UAM), dr Marcin Gorazda (Centrum Kopernika, Kraków).

Problem modelowania rzeczywistości gospodarczej można rozpatrywać zarazem w perspektywie filozoficznej oraz ekonomicznej. Z jednej strony, w ramach współczesnej filozofii ekonomii widoczne jest przejście od analizy statusu i własności teorii do studiów nad modelami. Poprzedzone to było dwoma powszechnie znanymi wydarzeniami w rozwoju filozofii nauki: po pierwsze, z przeniesieniem akcentów z rozważań nad tym, jaka nauka powinna być, na analizę tego, jak jest ona uprawiana; po drugie, z zakwestionowaniem standardowego ujęcia teorii naukowej – zdefiniowania teorii jako zbioru twierdzeń będących konsekwencjami logicznymi przyjętych aksjomatów oraz podziału terminów naukowych na obserwacyjne i teoretyczne. Z drugiej strony, sami przedstawiciele ekonomii interpretują uprawianą przez siebie naukę już nie tylko w tradycyjnych kategoriach „nauki analitycznej”, „nauki empirycznej” czy „nauki historycznej”, lecz również w kategoriach „nauki modelującej”.

Problem modelowania należy do jednego z najszerzej dyskutowanych we współczesnej refleksji filozoficznej i metodologicznej. Zgodnie z ustaleniami poczynionymi w ramach Poznańskiej Szkoły Metodologicznej (Leszek Nowak, Jerzy Kmita, Jerzy Topolski) można mówić o poznawczym i praktycznym znaczeniu refleksji metodologicznej. Z racji tego, że współcześnie interpretuje się ekonomię w kategoriach „nauki modelującej”, należy zastanowić się nad poznawczym i praktycznym znaczeniem refleksji nad modelowaniem ekonomicznym. Pytanie o poznawcze znaczenie refleksji nad modelowaniem w ekonomii dotyczyły m.in. natury modeli ekonomicznych (idealizacje versus konstrukcje) oraz epistemicznej funkcji modelowania ekonomicznego. Pytanie o praktyczne znaczenie refleksji nad modelowaniem w ekonomii dotyczyły m.in. integralności  deklarowanych i praktykowanych sposobów modelowania ekonomicznego oraz inspirującej funkcji badań nad modelowaniem ekonomicznym, które mogą służyć do rozwijania świadomości metodologicznej ekonomistów.

Organizatorzy sympozjum proponują by rozpatrzyć zagadnienie modelowania w ekonomii w świetle czterech wybranych problemów:

  • relacja teoria-model w ekonomii – „teoria” a „model”, modele teoretyczne a modele empiryczne,
  • ekonomia jako „nauka modelująca” – konstruowanie modeli, ich ocena oraz stosowanie,
  • modelowanie ekonomiczne jako praktyka kulturowa – performatywność akademickiej ekonomii, ekonomista-naukowiec a ekonomista-ekspert,
  • etyczne aspekty modelowania ekonomicznego – rzetelność badań ekonomicznych i jej naruszanie, kodeks etyczny dla ekonomistów.

Jesteśmy przekonani, że X Zjazd Filozoficzny będzie najlepszą okazją do nawiązania stałej współpracy naukowej pomiędzy środowiskami filozofów i ekonomistów oraz pozwoli na rozwijanie zainteresowania filozofią ekonomii. Organizację sympozjum wspiera Polska Sieć Filozofii Ekonomii (www.filozofia-ekonomii.pl).

Organizatorzy:

Dr Marcin Moskalewicz (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu)

Dr Jan Zamojski (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu)

Na sympozjum zostaną poruszone zagadnienia związane z kwestią współegzystencji różnych tradycji filozoficznych w obszarze współczesnej filozofii medycyny. Przedmiotem namysłu będą przesłanki i implikacje zatracenia holizmu charakteryzującego tradycyjną medycynę hipokratejską, która przez ponad dwa tysiące lat w istotnym stopniu określała charakter kultury zachodnioeuropejskiej, przez wysoce wyspecjalizowaną współczesną biomedycynę.  Dotkniemy także metodologicznych zagadnień związanych z tzw. medycyną alternatywną i niekonwencjonalną, a  dotyczących granic „naukowości” i sporów pomiędzy paradygmatami w nauce.  Szczególne miejsce przypadnie fenomenowi tzw. Polskiej szkoły filozofii medycyny oraz związanych z nią koncepcji dotyczących zdrowia i choroby, logiki diagnozy, rokowania i terapii.

Część II: 15.30-17.30

15.30 – 15.55 – Prof. dr hab. Michał Musielak (UMP), Myśl filozoficzno-medyczna w Poznaniu przed II wojną światową

15.55 – 16.20 – Dr hab. Andrzej Kapusta (UMCS), Czy istnieje filozofia psychiatrii?

16.20 – 16.45 – Dr Marcin Moskalewicz (UMP), Tradycja fenomenologii jako alternatywa dla redukcjonizmu współczesnej psychiatrii – przypadek Erwina W. Strausa

16.45 – 17.10 – Dr Jan Zamojski (UMP), Filozofia medycyny a katharsis

17.10 – 17.35 – Prof. UAM dr hab. Jaromir Jeszke, Homeopatia – na pograniczach naukowych standardów racjonalności i w kręgu mitów naukowych 

Po zakończeniu sympozjum, w godz. 18.00-19.30, przewidziany jest panel dyskusyjny „Wyzwania współczesnej filozofii medycyny”, w którym udział wezmą uczestnicy sympozjum oraz Prof. Andrzej Leder (IFiS PAN). Dyskusję poprowadzą dr Jan Domaradzki (UMP) i dr Marcin Moskalewicz (UMP).

Abstrakty – Filozofia medycyny i różnorodność jej tradycji

Czwartek, 17 września 2015, godz. 11:30 – 14:00

Organizatorzy: dr hab. Sławomir Leciejewski (IF UAM), dr Jarosław Boruszewski (IF UAM), dr Krzysztof Nowak-Posadzy (IF UAM)

Uczestnicy:
Marek Hetmański (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowska w Lublinie)
Reprezentacja jako metafora. Problemy metodologiczne, organizacyjne i instytucjonalne
reprezentacji wiedzy
Adam Dzidowski (Politechnika Wrocławska)
Wiedza i terytorium. Przestrzenne aspekty konwersji wiedzy we wspołczesnych
przedsiębiorstwach
Andrzej W. Nowak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Wiedzieć kiedy i gdzie. Kairotopos i fronesis, czasoprzestrzenny wymiar mądrości
praktycznej
Andrzej Stępnik (Warszawska Szkoła Reklamy)
Rodzaje wiedzy a zarządzanie. W stronę zarządzania wiedzą 3.0

Problem reprezentacji wiedzy w organizacji można rozpatrywać w dwóch perspektywach: filozoficznej oraz z zakresu zarządzania wiedzą. Rozwój nowej dyscypliny, jaką jest zarządzanie wiedzą można prześledzić pod względem przystawalności do standardów wypracowanych w ramach szczegółowych nauk pomocniczych dla zarządzania wiedzą (np. rachunkowości) oraz stopnia obecności refleksji filozoficznej nad dyscypliną:

  • zarządzanie wiedzą 1.0 – niekompatybilne ze standardami szczegółowych nauk pomocniczych oraz “nieświadome” swych podstaw filozoficznych i nie znajdujące inspiracji w refleksji filozoficznej;
  • zarządzanie wiedzą 2.0 – respektujące standardy szczegółowych nauk pomocniczych i świadome swych podstaw filozoficznych, lecz nie znajdujące inspiracji w refleksji filozoficznej;
  • zarządzanie wiedzą 3.0 – zachowujące pozytywną charakterystykę wersji poprzedniej, a ponadto znajdujące inspirację w refleksji filozoficznej.

Problem reprezentacji (reprezentowania) należy do jednego z najszerzej dyskutowanych we współczesnej refleksji filozoficznej i metodologicznej. O reprezentowaniu mówimy wtedy, gdy podmiot intencjonalnie używa pewnego obiektu do reprezentowania czegoś innego w określonym celu. Gdy tym, co reprezentowane jest wiedza, wówczas wyjściowy problem przybiera różne warianty, w zależności od rozumienia i rodzaju wiedzy, który w danym przypadku wchodzi w grę. W kontekście problematyki podejmowanej przez zarządzanie wiedzą, a także rozważań z zakresu filozofii najnowszej, szczególnie istotnymi rodzajami wiedzy są wiedza proceduralna (“wiedza jak”) oraz wiedza ukryta (“milcząca”). Organizatorzy sympozjum proponują by rozpatrzyć problem reprezentacji wiedzy w organizacjach w świetle czterech wybranych problemów z pogranicza filozofii i zarządzania wiedzą:

  • trychotomia dane-informacja-wiedza – jak mają się kategorie danych i informacji do wiedzy rozumianej klasycznie (prawdziwe i uzasadnione przekonanie) i czy informacja musi być z definicji prawdziwa?
  • aktualność klasycznej definicji wiedzy – w filozoficznej refleksji nad wiedzą żywy jest spór o to, czy trzy warunki klasycznej definicji są z osobna konieczne (czy można z któregoś z nich zrezygnować?) lub czy łącznie są one wystarczające (czy należy dołączyć warunek czwarty?)
  • metafory wiedzy – w ramach zarządzania wiedzą najczęściej wykorzystuje się dwie metafory wiedzy: wiedza-produkt oraz wiedza-zasób, podczas gdy trzecia – wiedza-ograniczenie wciąż zasługuje na zgłębienie i pozytywną, a nie tylko negatywną, charakterystykę
  • postaci phronesis w organizacji – w badaniach z zakresu zarządzania wiedzą lokalizuje się “mądrość praktyczną” w wiedzy i intuicji eksperckiej, rozproszonym przywództwie i zdolnościach mentorskich; czy przywołane postaci są reprezentatywnymi formami obecności phronesis w organizacji?
Organizator: dr Ewa Hyży (Uniwersytet Medyczny w Łodzi)

Współczesne badania i dane biologiczne (jak i fizyczne) mają istotne znaczenie dla rozwoju teorii feministycznych, które początkowo – przyjmując dualizm ciała i umysłu – skupiały  uwagę na tym drugim aspekcie ludzkiej kondycji. W związku z tym powstawały teorie analizujące głównie społeczny, polityczny i psychologiczny wymiar kobiecości. Od późnych lat 80., rozwijany równolegle z różnymi odmianami feministycznego konstruktywizmu, feminizm korporalny i materialistyczny na nowo kierował uwagę na cielesny wymiar  płci.

Aktualnie, rozwój teorii feministycznych i genderowych zmierza w kierunku  łączenia biologicznego i społecznego rozumienia płci. Nauki przyrodnicze wskazują na  płeć jako na  kontinuum; istnienie osób nienormatywnych wzmacnia tezę o płynności płci biologicznej, pomimo statystycznego dymorfizmu płciowego. Podkreślanie różnicy płciowej-genderowej,  kobiecości i męskości, jako konstrukcji potrzebnych w praktyce i w działalności politycznej, na poziomie teorii zostało poddane  krytyce. Najnowsze dane przyrodnicze nie są bynajmniej potwierdzeniem determinizmu biologicznego, którego niegdyś tak bardzo obawiały się teoretyczki feminizmu, ale dają podstawy do wyjścia poza esencjalizm i konstruktywizm.

Uczestniczki: Ewa Hyży (Uniwersytet Medyczny w Łodzi), Renata Ziemińska (Uniwersytet Szczeciński), Elżbieta Pakszys (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Olga Cielemęcka (Uniwersytet Warszawski), Monika Rogowska-Stangret (Uniwersytet Warszawski)

Abstrakty – Nauki przyrodnicze a nowe trendy w myśli feministycznej i gender studies

Czwartek, 17 września 2015, godz. 16:00 – 18:00

Organizator: dr Marcin Rebes (IE UJ) Lista prelegentów: Dr hab. Grzegorz Barth (Katolicki Uniwersytet Lubelski) Dr hab. Rafał Godoń (Uniwersytet Warszawski) Dr hab. Stanisław Łojek (Uniwersytet Jagielloński) Dr hab. Maria Reut, prof. DSW (Dolnośląska Szkoła Wyższa), Wrocław Dr Piotr Pasterczyk (Katolicki Uniwersytet Lubelski) Dr Małgorzata Przanowska (uniwersytet Warszawski) Dr Marcin Rebes (Uniwersytet Jagielloński)

Celem tego sympozjum jest przedstawienie człowieka w jego świecie na gruncie refleksji fenomenologiczno-hermeneutycznej. Tradycja fenomenologiczna oraz hermeneutyczna w Europie odegrała i nadal odgrywa ważną rolę. Fenomenologia i hermeneutyka rozumiana jako sposób uprawiania filozofii, pozwalają zbadać i zrozumieć obszary, niedostępne dla filozofii pojmowanej jako nauka. Poprzez źródłowe spostrzeżenia oraz refleksję hermeneutyczną możemy wydobyć bogactwo treści, istotnych dla rozjaśnienia bycia, które domaga się rozumienia.

W ramach sympozjum chcemy zająć się tematyką wyobraźni, narracji i interpretacji jako punktem wyjścia do dalszej dyskusji nad podstawowymi kwestiami współczesnego człowieka, jego źródłowego doświadczenia i pierwotnego rozumienia.

W tym celu chcemy poddać głębszej refleksji znaczenie wyobraźni dla naszego rozumienia siebie w otaczającym nas świecie. Wyobraźnia pozwalając nam przedstawić świat, pozwala wypowiedzieć, wyrazić go poprzez słowa, obraz, metaforę. Wyobraźnia jako Einbildungskraft, zawiera w sobie człon Bildung kształtowanie i Bild obraz, na podstawie którego powstaje podobizna [Nachbild] i wzór [Vorbild]. Jak słusznie zauważa Gadamer kształcenie w sensie hermeneutycznym pozbawione jest wytyczania celu. Refleksja hermeneutyczna obejmuje dlatego obraz, odwzorowanie, które ujawnia się na poziomie źródłowego doświadczenia i rozumienia. Dlatego wyobraźnia jest siłą kształtującą i wiążącą spostrzeżenia, obrazy, odwzorowania, potrzebującą jednak przy tym bodźców zewnętrznych i źródłowego odniesienia. Kształtowanie się źródłowego doświadczenia obrazu konstytuuje się w naszym myśleniu i wyraża się w języku, w mowie, w narracji, opowiadaniu.

Analizaźródłowego doświadczenia może konstytuować się w narracji, w której człowiek otwiera się na pierwotne rozumienie. Narracja jest próbą wyrażenia treści, które nie są wyrażalne, a które wciąż i nieustannie są w nas. Narracji towarzyszy interpretacja wykładni rozumienia. To rozumienie człowieka jest sztuką myślenia, jest światłem, które wydobywa ze skrycia, z zapomnienia. Sztuka myślenia jest odkrywaniem i zasłanianiem. W tym sensie obraz, wyobrażenie, jak i interpretacja ugruntowane są wźródłowym doświadczeniu i rozumieniu, które oznacza przystawanie do siebie i zarazem dynamiczne odkrywanie sensu. Rozumienie to jest de facto przystawaniem do rzeczy, tzn. przedstawieniem jej taką jaka ona jest, jest przystawaniem do sensu. W sympozjum tym chcielibyśmy przedstawić prawdę jako odkrywanie i zasłanianie zarazem. Wobec tak rozumianej prawdy nie sposób mieć dystans jako obserwator stojący przed rzeczą, lecz jako w pełni zaangażowany.

Człowiek poszukując siebie już w jakiś sposób rozumie i wyraża własną tożsamość. Hermeneutyka próbuje przedstawić prawdę o człowieku poruszając się w horyzoncie otwierania się i rozumienia człowieka. Poprzez wyobraźnię, narrację człowiek próbuje wyłożyć, dokonać interpretacji rozumienia siebie w świecie, w którym jest i żyje. Chcielibyśmy, aby poprzez te trzy pojęcia podjąć problem człowieka i świata, na gruncie historycznego kształtowania się hermeneutyki, a także pokazanie jej w odniesieniu do ważnych problemów kultury europejskiej dzisiaj.

W ramach sympozjum zaplanowane zostały dwie sesje: pierwsza poświęcona wyobraźni i narracji, druga natomiast interpretacji i wyobraźni.

I. Wyobraźnia i narracja (sesja: czwartek 17 września 2015, g. 15:30-17:30)

 

Zagadnienia podejmowane w czasie tej sesji dotyczą wyobraźni i narracji. Przez wyobraźnię człowiek ma możliwość percepcji doświadczenia, ale także jej wyrażania. Prawda jako światło odkrywa się i konstytuuje w myśleniu. Wyobraźnia i narracja oznaczają ujmowanie przedstawiających się człowiekowi zdarzeń i wyrażanie ich w źródłowym doświadczeniu człowieka i jego świata. Chcemy poddać refleksji wyobraźnię i narrację człowieka tak w sensie samej hermeneutyki jak i jej możliwej implementacji w szeroko rozumianej sztuce, procesie kształtowania człowieka – w jego wychowywaniu, edukacji oraz przestrzeni religijnej.

Organizator: Prof. Krzysztof Brzechczyn (IF UAM)

Uczestnicy:
Francesco Coniglione (Catania University)
Problems of the Idealization
Krzysztof Brzechczyn (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Modelling Method in Historical-Comparative Sociology. An attempt at an Explication
within the Conceptual Framework of Idealizational Theory of Science
Maurycy Zajęcki (SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Poznań)
In the Search for Qualitative Idealization. Remarks on the (Postulated) Model
of Purely Qualitative Idealization

Idealization is gradually better and better recognized method of theory-construction in the natural and the social sciences as well as in different branches of the humanities. However, the recognition of different kinds of idealization and its impact on theory building is usually posed less clearly. Therefore, the main problems of the symposium will be identification of different traditions of idealization in natural and social science, their impact on strategy of building of theory and adopted way of explanation. We are welcomed proposals which will be led analysis in four dimensions:
(i) historical – presentations will be devoted to interpretation of the work of pioneers of modeling method in natural and social sciences; e. g.: Galileo, Darwin, Marx, Weber, Pareto and others
(ii) methodological – these presentations will be devoted to different aspects of idealization, e. g. ontological status of scientific models, varieties of model-building and concretization, peculiarities of modeling in different branch of science and humanities.
(iii) reconstructive – the purpose of these presentations will be analysis of methodological structure of different theories and concepts in the sciences and the humanities, e. g. concept of rationality, theory of value, etc.

Abstrakty – Varieties of Idealization

Piątek, 18 września 2015, godz. 11:30 – 14:00

Organizator: dr hab. Paweł Kawalec prof. KUL (WF KUL), prof. Urszula Żegleń (IF UMK)

Uczestnicy:
Józef Bremer (Akademia Ignatianum w Krakowie)
Zrównoważony rozwój nauki w perspektywie filozoficznej
Jan Woleński (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie)
O wewnętrznej i zewnętrznej integracji nauk
Paweł Kawalec (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)
W kierunku dojrzałości metodologicznej badań naukoznawczych

Sympozjum specjalne: Tradycja i przyszłość naukoznawstwa w Polsce Jubileusz 50 lat „Zagadnień Naukoznawstwa”

PAN

Tematyka sympozjum nawiązuje do bogatej i unikalnej tradycji badań naukoznawczych w Polsce, mających charakter interdyscyplinarny i obejmujących zarówno refleksję teoretyczną nad nauką, jak i aspekty praktyczne związane z instytucjonalnym ujęciem nauki i jej funkcjonowaniem w konkretnych uwarunkowaniach historycznych oraz społeczno- polityczno-ekonomicznych i kulturowych. Sympozjum zorganizowane jest dla uczczenia jubileuszu „Zagadnień Naukoznawstwa”, pisma założonego z inicjatywy Tadeusza Kotarbińskiego, który nadał pismu szeroki profil interdyscyplinarny. Podobnie jak w fazie inicjującej badania  naukoznawcze w latach 20-tych i 30-tych XX wieku przez Marię i Stanisława Ossowskich, Floriana Znanieckiego, Tadeusza Kotarbińskiego, również podczas Sympozjum uwzględnione będą aktualne nurty badawcze, a w dyskusji panelowej podjęte zostaną żywo nurtujące dziś środowisko naukowe problemy polityki naukowej w naszym kraju.

W ramach sympozjum zaplanowane zostały dwie sesje:

 

I. Dziedzictwo klasyków naukoznawstwa w świetle najnowszych trendów metodologicznych, piątek, 18 września, godz. 11:00 – 13.30

Wystąpienia podejmą zagadnienie badań naukoznawczych na tle tradycji Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, z podkreśleniem specyfiki metodologicznej  naukoznawstwa i uwzględnieniem najnowszych trendów metodologicznych w wiodących dyscyplinach naukoznawczych. Zaproszenia do wygłoszenia wykładów tej Sesji skierowane zostały do wybitnych znawców problematyki: prof. Jana Woleńskiego i prof. Jerzego Brzezińskiego. Ze strony Komitetu Naukoznawstwa z referatem na temat metod mieszanych w badaniach naukoznawczych wystąpi prof. KUL, Paweł Kawalec.

Abstrakty – Dziedzictwo klasyków naukoznawstwa w świetle najnowszych trendów metodologicznych

Organizator: Prof. Krzysztof Brzechczyn (IF UAM)

Mieszko Ciesielski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
On Reduction in the Idealizational Theory of Science; a Case Study of the
Relationship between the Concept of a Rational Act and the Concept of
a Habitual-Rational Action
Krzysztof Kiedrowski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
The Method of Idealization and Concretization in the Negativistic Unitarian
Metaphysics
Andrew D. Thrasher (George Mason University)
Reconstructing Meaning in a Postmodern Age: Fundamental Ontology, Sacred
Secularity, and the Opening of Faith

Idealization is gradually better and better recognized method of theory-construction in the natural and the social sciences as well as in different branches of the humanities. However, the recognition of different kinds of idealization and its impact on theory building is usually posed less clearly. Therefore, the main problems of the symposium will be identification of different traditions of idealization in natural and social science, their impact on strategy of building of theory and adopted way of explanation. We are welcomed proposals which will be led analysis in four dimensions:
(i) historical – presentations will be devoted to interpretation of the work of pioneers of modeling method in natural and social sciences; e. g.: Galileo, Darwin, Marx, Weber, Pareto and others
(ii) methodological – these presentations will be devoted to different aspects of idealization, e. g. ontological status of scientific models, varieties of model-building and concretization, peculiarities of modeling in different branch of science and humanities.
(iii) reconstructive – the purpose of these presentations will be analysis of methodological structure of different theories and concepts in the sciences and the humanities, e. g. concept of rationality, theory of value, etc.

Abstrakty – Varieties of Idealization

Piątek, 18 września 2015, godz. 16:00 – 18:00

Organizatorzy: dr hab. Paweł Kawalec prof. KUL (WF KUL), prof. Urszula Żegleń (IF UMK)

Krzysztof Abriszewski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Nauka walizkowa
Urszula M. Żegleń (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
O ethosie badacza w świetle wyzwań współczesnej nauki i techniki (śladami
polskich naukoznawców)
Rafał Paweł Wierzchosławski (SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Poznań)
Pozycja nauki w liberalnej demokracji

Sympozjum specjalne: Tradycja i przyszłość naukoznawstwa w Polsce Jubileusz 50 lat „Zagadnień Naukoznawstwa”

PAN

Tematyka sympozjum nawiązuje do bogatej i unikalnej tradycji badań naukoznawczych w Polsce, mających charakter interdyscyplinarny i obejmujących zarówno refleksję teoretyczną nad nauką, jak i aspekty praktyczne związane z instytucjonalnym ujęciem nauki i jej funkcjonowaniem w konkretnych uwarunkowaniach historycznych oraz społeczno- polityczno-ekonomicznych i kulturowych. Sympozjum zorganizowane jest dla uczczenia jubileuszu „Zagadnień Naukoznawstwa”, pisma założonego z inicjatywy Tadeusza Kotarbińskiego, który nadał pismu szeroki profil interdyscyplinarny. Podobnie jak w fazie inicjującej badania  naukoznawcze w latach 20-tych i 30-tych XX wieku przez Marię i Stanisława Ossowskich, Floriana Znanieckiego, Tadeusza Kotarbińskiego, również podczas Sympozjum uwzględnione będą aktualne nurty badawcze, a w dyskusji panelowej podjęte zostaną żywo nurtujące dziś środowisko naukowe problemy polityki naukowej w naszym kraju.

W ramach sympozjum zaplanowane zostały dwie sesje:

II.  Wyzwania współczesnej nauki i techniki dla naukoznawcy  piątek, 18 września, godz. 15.30 – 17. 30 W tradycji naukoznawczej w Polsce bardzo mocno podkreślana była zawsze rola ethosu naukowego. Naukoznawcy wychowani w tej tradycji podejmują najbardziej konfliktowe kwestie etyczne współczesnej nauki, jak i rozwijanych dzięki niej nowoczesnych technologii. Niektóre z tych kontrowersji, powstałych na styku nauki i techniki, a naświetlone także w odniesieniu do badań zasłużonych członków Komitetu Naukoznawstwa (Ignacego Małeckiego, Wojciecha Gasparskiego, Janusza Goćkowskiego) będą przedmiotem obrad prowadzonych w ramach tej sesji.

Abstrakty – Wyzwania współczesnej nauki i techniki dla naukoznawcywspółczesne-wyzwania-dla-naukoznawcy

Organizatorzy: dr Agnieszka Hensoldt (IF UO), dr hab. Stanisław Kijaczko (IF UO)

Uuczestnicy:
Adam Grobler (Uniwersytet Opolski)
Rzekome i rzeczywiste czynniki pragmatyczne uzasadnienia epistemicznego
Damian Leszczyński (Uniwersytet Wrocławski)
Pragmatyzm ponad wszystko
Tadeusz Szubka (Uniwersytet Szczeciński)
Metafilozoficzne dylematy pragmatyzmu analitycznego
Krystyna Wilkoszewska (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
O potencji filozofii doświadczenia Johna Deweya w odniesieniu do zjawisk
sztuki współczesnej i estetycznego wymiaru życia

Tematyka sympozjum skupia się na zagadnieniach wiedzy i doświadczenia, rozpatrywanych w szerokim spektrum: metafilozoficznym i praktycznym. Ujęcie filozoficznego pragmatyzmu na tle głównych nurtów współczesnej filozofii pozwala analizować go na trzech płaszczyznach: doktrynalnej, instytucjonalnej i praktycznej (czy nawet prakseologicznej), a więc jako pewien zestaw filozoficznych propozycji teoretycznych odnoszących się do kluczowych zagadnień metafizycznych, epistemologicznych i aksjologicznych, jako rodzaj działalności akademickiej oraz jako zestaw reguł postępowania bądź też pewien „ruch”, którego cele wykraczają poza teorię i Akademię. Dyskusji poddane zostaną różne wersje kontekstualizmu w aspekcie racjonalności działania i czynników pragmatycznych wpływających na uzasadnienie działania podjętego na podstawie mniemania kandydującego do miana wiedzy. Zróżnicowany nurt filozofii najnowszej, jakim jest pragmatyzm analityczny, przedstawiony zostanie na tle opozycji między kwietystycznym i terapeutycznym podejściem do filozofii, w myśl którego sednem działalności filozoficznej jest krytyka i unikanie zwodniczych konstrukcji intelektualnych, a podejściem aktywistycznym i teoretycznym, które kładzie nacisk na zastępowanie nowymi koncepcjami odrzucanych stanowisk tradycyjnych. Pragmatyzm trwa jako nurt niezwykle żywotny, zachowujący wielowymiarowy egzystencjalny charakter, co widoczne jest choćby na przykładzie potencji pragmatystycznej filozofii doświadczenia w odniesieniu do zjawisk współczesnej sztuki i estetycznego wymiaru życia.

Abstrakty – Pragmatyzm a dylematy współczesnego świata

Organizator: Piotr Bołtuć (University of Illinois at Springfield)

Uczestnicy:
Piotr Bołtuć (University of Illinois, Springfield)
Non-Reductive Consciousness may be more like Hardware than Software
Włodzislaw Duch (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Signs of Consciousness in Humans and Machines
David Gamez (University of Sussex, Brighton)
From Human to Machine Consciousness
Marcin Miłkowski (Polska Akademia Nauk, Warszawa)

Machine consciousness and cognition makes remarkable progress, parts of which are unfamiliar even to the top philosophers (see Nagel 2012). The main goal of this panel is to make current developments in the area of thinking machines, and their relevance for philosophy, known to the participants of the Congress. Thinking of machine consciousness requires more precision and definitional clarity than the traditional debates in philosophy of mind and related philosophical disciplines. We are going to focus on philosophically relevant topics in cognitive architectures and AI (very broadly defined) with some inroads into robotics. Topics include but are not limited to the following:

  1. Advanced thinking machines, their current capabilities and limitations. This includes learning machines, autonomous machines (including self-driving cars and drones) and imagitrones (discovery machines).
  2. Biologically Inspired Cognitive Architectures (BICA). What AI can learn from human and animal cognitive architecture and what we can learn from such cognitive architectures back, about animal.
  3. Cognition and consciousness (defining those complex terms). Broad understanding of computationalism that includes the tradition based on logic and the one related to cybernetics.
  4. What conditions would have to be met for a thinking machine to have first-person non-reductive consciousness.
  5. Ethical and social problems related to machine consciousness, including the so-called singularity.

We expect participation of faculty and Ph.D. students from Polish centers of philosophy and cognitive science such as Toruń, Warsaw and Poznan as well as from abroad.

Abstrakty – Machine Consciousness

Sobota, 19 września 2015, godz. 11:00 – 13:00

Organizatorzy: dr Agnieszka Hensoldt (IF UO), dr hab. Stanisław Kijaczko (IF UO)

Uuczestnicy:
Piotr Gutowski
Pragmatyzm a spór między sceptycyzmem a dogmatyzmem
Marcin Kilanowski
Solidarność w czasach kryzysu? Czego możemy nauczyć się od pragmatyzmu
Stanisław Kijaczko
Pieniądze a cnoty pragmatystyczne


Tematyka sympozjum skupia się na zagadnieniach wiedzy i doświadczenia, rozpatrywanych w szerokim spektrum: metafilozoficznym i praktycznym. Ujęcie filozoficznego pragmatyzmu na tle głównych nurtów współczesnej filozofii pozwala analizować go na trzech płaszczyznach: doktrynalnej, instytucjonalnej i praktycznej (czy nawet prakseologicznej), a więc jako pewien zestaw filozoficznych propozycji teoretycznych odnoszących się do kluczowych zagadnień metafizycznych, epistemologicznych i aksjologicznych, jako rodzaj działalności akademickiej oraz jako zestaw reguł postępowania bądź też pewien „ruch”, którego cele wykraczają poza teorię i Akademię. Dyskusji poddane zostaną różne wersje kontekstualizmu w aspekcie racjonalności działania i czynników pragmatycznych wpływających na uzasadnienie działania podjętego na podstawie mniemania kandydującego do miana wiedzy. Zróżnicowany nurt filozofii najnowszej, jakim jest pragmatyzm analityczny, przedstawiony zostanie na tle opozycji między kwietystycznym i terapeutycznym podejściem do filozofii, w myśl którego sednem działalności filozoficznej jest krytyka i unikanie zwodniczych konstrukcji intelektualnych, a podejściem aktywistycznym i teoretycznym, które kładzie nacisk na zastępowanie nowymi koncepcjami odrzucanych stanowisk tradycyjnych. Pragmatyzm trwa jako nurt niezwykle żywotny, zachowujący wielowymiarowy egzystencjalny charakter, co widoczne jest choćby na przykładzie potencji pragmatystycznej filozofii doświadczenia w odniesieniu do zjawisk współczesnej sztuki i estetycznego wymiaru życia.

Abstrakty – Pragmatyzm a dylematy współczesnego świata

Organizator: dr Marcin Rebes (IE UJ)

Celem tego sympozjum jest przedstawienie człowieka w jego świecie na gruncie refleksji fenomenologiczno-hermeneutycznej. Tradycja fenomenologiczna oraz hermeneutyczna w Europie odegrała i nadal odgrywa ważną rolę. Fenomenologia i hermeneutyka rozumiana jako sposób uprawiania filozofii, pozwalają zbadać i zrozumieć obszary, niedostępne dla filozofii pojmowanej jako nauka. Poprzez źródłowe spostrzeżenia oraz refleksję hermeneutyczną możemy wydobyć bogactwo treści, istotnych dla rozjaśnienia bycia, które domaga się rozumienia.

W ramach sympozjum chcemy zająć się tematyką wyobraźni, narracji i interpretacji jako punktem wyjścia do dalszej dyskusji nad podstawowymi kwestiami współczesnego człowieka, jego źródłowego doświadczenia i pierwotnego rozumienia.

W tym celu chcemy poddać głębszej refleksji znaczenie wyobraźni dla naszego rozumienia siebie w otaczającym nas świecie. Wyobraźnia pozwalając nam przedstawić świat, pozwala wypowiedzieć, wyrazić go poprzez słowa, obraz, metaforę. Wyobraźnia jako Einbildungskraft, zawiera w sobie człon Bildung kształtowanie i Bild obraz, na podstawie którego powstaje podobizna [Nachbild] i wzór [Vorbild]. Jak słusznie zauważa Gadamer kształcenie w sensie hermeneutycznym pozbawione jest wytyczania celu. Refleksja hermeneutyczna obejmuje dlatego obraz, odwzorowanie, które ujawnia się na poziomie źródłowego doświadczenia i rozumienia. Dlatego wyobraźnia jest siłą kształtującą i wiążącą spostrzeżenia, obrazy, odwzorowania, potrzebującą jednak przy tym bodźców zewnętrznych i źródłowego odniesienia. Kształtowanie się źródłowego doświadczenia obrazu konstytuuje się w naszym myśleniu i wyraża się w języku, w mowie, w narracji, opowiadaniu.

Analizaźródłowego doświadczenia może konstytuować się w narracji, w której człowiek otwiera się na pierwotne rozumienie. Narracja jest próbą wyrażenia treści, które nie są wyrażalne, a które wciąż i nieustannie są w nas. Narracji towarzyszy interpretacja wykładni rozumienia. To rozumienie człowieka jest sztuką myślenia, jest światłem, które wydobywa ze skrycia, z zapomnienia. Sztuka myślenia jest odkrywaniem i zasłanianiem. W tym sensie obraz, wyobrażenie, jak i interpretacja ugruntowane są wźródłowym doświadczeniu i rozumieniu, które oznacza przystawanie do siebie i zarazem dynamiczne odkrywanie sensu. Rozumienie to jest de facto przystawaniem do rzeczy, tzn. przedstawieniem jej taką jaka ona jest, jest przystawaniem do sensu. W sympozjum tym chcielibyśmy przedstawić prawdę jako odkrywanie i zasłanianie zarazem. Wobec tak rozumianej prawdy nie sposób mieć dystans jako obserwator stojący przed rzeczą, lecz jako w pełni zaangażowany.

Człowiek poszukując siebie już w jakiś sposób rozumie i wyraża własną tożsamość. Hermeneutyka próbuje przedstawić prawdę o człowieku poruszając się w horyzoncie otwierania się i rozumienia człowieka. Poprzez wyobraźnię, narrację człowiek próbuje wyłożyć, dokonać interpretacji rozumienia siebie w świecie, w którym jest i żyje. Chcielibyśmy, aby poprzez te trzy pojęcia podjąć problem człowieka i świata, na gruncie historycznego kształtowania się hermeneutyki, a także pokazanie jej w odniesieniu do ważnych problemów kultury europejskiej dzisiaj.

W ramach sympozjum zaplanowane zostały dwie sesje: pierwsza poświęcona wyobraźni i narracji, druga natomiast interpretacji i wyobraźni.

II.  Interpretacja i wyobraźnia (sesja: sobota 19 września 2015, g. 11:00-13:00)

W drugiej sesji omawiana będzie problematyka związana z interpretacją i wyobraźnią. Centralnym problemem będzie refleksja nad wyobraźnią powiązaną z wykładnią i interpretacją konstytuującą się w myśleniu człowieka, który poszukuje siebie w świecie, w którym już jest. Możliwa jest refleksja nad myślą filozoficzną Gadamera, Ricoeura, etc. Podobnie jak w sesji pierwszej, oprócz analizy stricte hermeneutycznej pojawią się także wątki dotyczące refleksji hermeneutycznej w filozofii, sztuce, edukacji, religii.

Chcielibyśmy, aby sympozjum na temat wyobraźni, narracji i interpretacji otwierało perspektywę dyskusji i zarazem wskazywało na ogromne znaczenie jakie niesie refleksja fenomenologiczno-hermeneutyczna dla współczesnej kultury europejskiej.

Organizator: Piotr Bołtuć (University of Illinois at Springfield)

Uczestnicy:
Aleksander Bobko (Uniwersytet Rzeszowski)
Kształtowanie się idei świadomego podmiotu (św. Augustyn i Kant)
Wprowadzenie do dyskusji
Piotr Bołtuć (University of Illinois, Springfield)
Wysoce Deflacyjna Teoria Podmiotu
Włodzisław Duch (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Podmiot, świadomość i wolna wola
Maciej Musiał (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Podmiotowość robotów – kontekst społeczno-kulturowy
Robert Poczobut (Uniwersytet w Białymstoku)
Dlaczego współczesne badania nad podmiotowością i świadomością mają
charakter interdyscyplinarny?

Problematyka świadomości jest osadzona w szerszym kontekście filozofii podmiotu czy też filozofii osoby. Uczestnicy panelu omówią niektóre, ich zdaniem szczególnie ważne, związki pomiędzy zagadnieniem podmiotowości i świadomości. Wiele z tych kwestii ma swoje korzenie w klasycznej filozofii niemieckiej np. u Kanta i Fichtego, inne we wczesnej filozofii analitycznej np. u Russella. Inne wątki, np. ściśle związany problem wolnej woli, wymagają nadal satysfakcjonującego ujęcia. To sympozjum jest ‘sesją siostrzaną’ wobec sympozjum Machine Consciousness ale w porównaniu z nim jest mniej analityczny i porusza zagadnienia o charakterze bardziej ogólnym.

Abstrakty – Podmiot i Świadomość

Organizatorzy: Prof. Jacek Hołówka, Bogdan Dziobkowski W sympozjum weźmie udział część spośród autorów, którzy zgodzili się opracować jeden z rozdziałów książki pod tytułem “Panorama współczesnej filozofii”. Książka ukaże się pod patronatem “Przeglądu Filozoficznego” nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN w 2016 roku. Pełen spis autorów znajduje się w załączniku do niniejszego listu. Do udziału w sympozjum zaproszeni będą wszyscy autorzy, ale jest niewykluczone, że nie wszyscy będą mogli wziąć w nim udział. Choć prowadzącym spotkanie zależy na udziale możliwie największej liczby autorów, jednak rozważniej będzie zaplanować sympozjum tak, by ciekawa dyskusja mogła się rozwinąć niezależnie od tego, jaka liczba uczestników zgłosi się do dyskusji. Dyskusję poprowadzą redaktorzy tomu: Bogdan Dziobkowski i Jacek Hołówka. Na początek przedstawią zamysł publikacji oraz streszczą poszczególne rozdziały. Następnie zapytają autorów, czy swój fragment w opracowanym rozdziale widzą jako równoległy, czy jako przeciwstawny wobec fragmentu drugiego autora. Wobec tego, że każdy rozdział był opracowywany przez dwie osoby, które niekoniecznie kontaktowały się z sobą i które do czasu sympozjum mogą nie znać fragmentu pozostałego autora, odpowiedź na to pytanie nie będzie oczywista. Może jednak ujawnić ciekawe poglądy na temat tego, jakie wątki w filozofii współczesnej uważane są za najważniejsze. Później dyskusja potoczy się własnym biegiem.

1. Epistemologia

  • Naturalizm: Jan Woleński
  • Sceptycyzm: Renata Ziemińska

2. Ontologia

  • Esencjalizm: Tadeusz Szubka i Maciej Sendłak
  • Deflacjonizm: Maciej Soin

3. Etyka

  • Konsekwencjalizm: Joanna Górnicka-Kalinowska
  • Cnota: Andrzej Szostek

4. Estetyka

  • Doświadczenie estetyczne: Iwona Lorenc
  • Komunikacja przez kontrowersje: Zofia Rosińska

5. Filozofia logiki

  • Teorie aksjomatyczne: Krzysztof Wójtowicz
  • Logiki nieformalne: Krzysztof Wieczorek

6. Filozofia języka

  • Warunki prawdziwości: Joanna Odrowąż-Sypniewska
  • Nonfaktualizm: Bogdan Dziobkowski

7. Filozofia umysłu

  • Sztuczna inteligencja: Marcin Miłkowski
  • Świadomość: Jacek Hołówka

8. Filozofia nauki

  • Realizm: Adam Grobler
  • Instrumentalizm: Wojciech Sady

9. Filozofia polityki

  • Konserwatyzm: Damian Leszczyński
  • Liberalizm: Andrzej Szahaj

10. Filozofia społeczna

  • Komunitaryzm: Adam Chmielewski
  • Indywidualizm: Magdalena Środa

11. Filozofia religii

  • Objawienie: Jan Krokos
  • Doświadczenie religijne: Piotr Gutowski